Ulga abolicyjna powstała po to, żeby osoba pracująca za granicą nie płaciła w Polsce więcej, niż zapłaciłaby, gdyby jej zarobki były rozliczane najkorzystniejszą metodą. Od 2021 roku działa jednak z limitem 1360 zł rocznie i od tego czasu wiele osób pracujących w Holandii, Austrii czy Belgii zaczęło dopłacać podatek w Polsce.
Wyjaśniamy, w jakich krajach ulga w ogóle ma zastosowanie, jak się ją liczy, w jakich formularzach wykazuje i ile realnie daje. Na końcu porównujemy tego samego pracownika w Holandii i w Niemczech.
Na czym polega ulga abolicyjna
Polski rezydent podatkowy, czyli osoba, której centrum życiowe jest w Polsce, rozlicza tu dochody z całego świata. Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania przewidują dwie metody, które chronią przed zapłaceniem podatku dwa razy:
- wyłączenie z progresją: dochód zagraniczny nie jest w Polsce opodatkowany, a jedynie podnosi stawkę dla dochodów polskich,
- proporcjonalne odliczenie: dochód zagraniczny doliczasz do polskiego, liczysz podatek według skali i odejmujesz podatek zapłacony za granicą, ale nie więcej niż część polskiego podatku przypadająca na dochód zagraniczny.
Druga metoda jest zwykle mniej korzystna, bo jeśli za granicą zapłaciłeś mało, w Polsce zostaje różnica do dopłaty. Ulga abolicyjna z art. 27g ustawy o PIT wyrównuje to: odliczasz od podatku różnicę między podatkiem policzonym metodą proporcjonalnego odliczenia a podatkiem policzonym metodą wyłączenia z progresją. Od rozliczenia za 2021 rok ta różnica może wynieść najwyżej 1360 zł.
Ulga abolicyjna to coś innego niż ulga na powrót. Ta druga zwalnia z podatku przychody osób, które przeniosły rezydencję do Polski, i opisujemy ją w tekście o zerowym PIT.
W jakich krajach działa
Ulga dotyczy wyłącznie dochodów z państw, wobec których stosuje się proporcjonalne odliczenie. Najważniejsze z punktu widzenia osób pracujących za granicą:
- Holandia (metoda wynika z samej umowy),
- Austria i Słowenia (od 2019 roku, po zmianach wprowadzonych konwencją MLI),
- Wielka Brytania, Irlandia, Finlandia, Litwa, Słowacja, Japonia, Izrael i Nowa Zelandia (od 2020 roku),
- Norwegia, Belgia, Dania i Kanada (od 2021 roku),
- Stany Zjednoczone oraz, od 2025 roku, między innymi Bułgaria i Rumunia,
- kraje, z którymi Polska nie ma umowy, pod warunkiem że zapłaciłeś tam podatek.
Ulga nie dotyczy Niemiec i Czech, bo dla zarobków z pracy obowiązuje tam wyłączenie z progresją. Nie przysługuje też przy dochodach z krajów stosujących szkodliwą konkurencję podatkową, wymienionych w rozporządzeniu Ministra Finansów z 18 grudnia 2024 roku. Lista państw i metod potrafi się zmieniać, więc przed rozliczeniem sprawdź aktualny tekst umowy z danym krajem w serwisie Ministerstwa Finansów.
Limit 1360 zł i wyjątek dla pracy na morzu
Kwota 1360 zł nie jest przypadkowa. To tyle, ile do 2021 roku wynosiła kwota zmniejszająca podatek dla najniższych dochodów. Limit obowiązuje dla dochodów z pracy, zleceń, działalności gospodarczej i działalności wykonywanej osobiście.
Nie dotyczy natomiast osób, które pracują lub świadczą usługi poza terytorium lądowym państw, na przykład na platformach wiertniczych czy na morzu. U nich ulga przysługuje w pełnej wysokości. Wyjątek nie obejmuje członków zarządów i rad nadzorczych.
Jak wykazać ulgę: PIT-36, PIT/ZG i PIT/O
Dochody z zagranicy rozliczasz w zeznaniu PIT-36, a nie w PIT-37, bo tego drugiego używa się tylko wtedy, gdy wszystko rozliczył polski pracodawca. Do zeznania dołączasz:
- PIT/ZG, osobno dla każdego kraju, z którego miałeś dochód: wpisujesz tam dochód i podatek zapłacony za granicą,
- PIT/O, czyli załącznik z ulgami, w którym wpisujesz kwotę ulgi abolicyjnej.
Za 2026 rok zeznanie trzeba złożyć do 30 kwietnia 2027 roku. Usługa Twój e-PIT nie zna Twoich zagranicznych zarobków, więc musisz je dopisać sam. Ogólne zasady wypełniania zeznania opisuje nasz przewodnik Jak rozliczyć PIT. Jeśli w złożonym już zeznaniu za poprzednie lata pominąłeś ulgę, możesz ją dopisać w korekcie PIT.
Przykład: Holandia kontra Niemcy
Pan Tomasz zarobił w 2026 roku 20 800 euro brutto przez 8 miesięcy pracy za granicą i nie miał innych dochodów. Kurs przyjęty dla uproszczenia: 4,3155 zł za euro (tabela NBP nr 174/A/NBP/2026 z 8 września 2026 roku). Odliczamy 250 zł kosztów miesięcznie i 30 procent diety za 240 dni pobytu (dieta holenderska 50 euro). Podatek zapłacony w Holandii po rocznym rozliczeniu: 585 euro. Szczegóły holenderskiej części opisujemy w tekście o zwrocie podatku z Holandii.
| Krok | Praca w Holandii | Praca w Niemczech |
|---|---|---|
| Metoda w Polsce | proporcjonalne odliczenie | wyłączenie z progresją |
| Dochód do opodatkowania w Polsce | 72 227 zł | 0 zł (dochód zwolniony) |
| Podatek wg polskiej skali | 5067 zł | 0 zł |
| Odliczenie podatku zagranicznego | 2526 zł | nie dotyczy |
| Podatek przed ulgą abolicyjną | 2541 zł | 0 zł |
| Ulga abolicyjna | 1360 zł (limit) | nie dotyczy |
| Do zapłaty w Polsce | 1181 zł | 0 zł, bez obowiązku składania PIT |
Gdyby nie było limitu, ulga wyniosłaby 2541 zł i pan Tomasz nie zapłaciłby w Polsce nic, tak jak przy pracy w Niemczech (porównaj z tekstem o rozliczeniu podatku z Niemiec). Limit sprawia, że dopłata zostaje.
Dwie inne sytuacje pokazują, kiedy ulga wystarcza, a kiedy w ogóle nie jest potrzebna:
- Krótka praca. Przy 4 miesiącach w Holandii za 10 400 euro (120 dni pobytu) holenderski podatek wynosi zero, a polski 734 zł. Cała ta kwota mieści się w limicie ulgi, więc do zapłaty jest 0 zł.
- Wysoki podatek za granicą i dochody w Polsce. Jeśli podatek zapłacony za granicą przewyższa część polskiego podatku przypadającą na dochód zagraniczny, obie metody dają ten sam wynik i ulga wynosi zero. Przykład takiego rozliczenia z dochodami z Polski i Holandii pokazujemy w poradniku o dochodach z zagranicy w polskim PIT. Tak samo jest zwykle przy pracy w Norwegii.
Ulga nie zwalnia z obowiązku złożenia PIT-36. Nawet jeśli po jej odliczeniu do zapłaty wychodzi zero, zeznanie trzeba złożyć w terminie. Brak zeznania przy dochodach rozliczanych metodą proporcjonalnego odliczenia to zaległość, którą urząd może wykryć dzięki automatycznej wymianie informacji z innymi państwami.
Najczęstsze pytania
Czy ulga przysługuje, jeśli za granicą nie zapłaciłem podatku?
Przy krajach, z którymi Polska ma umowę przewidującą proporcjonalne odliczenie, tak: zerowy podatek za granicą oznacza po prostu, że nie masz czego odliczyć, a ulga obniża polski podatek do limitu. Przy krajach bez umowy ulga nie przysługuje, jeśli nie zapłaciłeś tam podatku.
Czy limit 1360 zł dotyczy każdego kraju osobno?
Nie. To roczny limit dla podatnika, niezależnie od tego, z ilu państw pochodzą dochody.
Pracowałem w Holandii w 2022 roku i nie złożyłem PIT w Polsce. Co teraz?
Złóż zaległe zeznanie z PIT/ZG i PIT/O, a jeśli wychodzi dopłata, zapłać ją z odsetkami. Przed złożeniem warto rozważyć czynny żal, czyli zawiadomienie urzędu o naruszeniu, które chroni przed karą skarbową.
Czy ulga obejmuje dochody z działalności gospodarczej za granicą?
Tak, ulga dotyczy także dochodów z działalności gospodarczej i działalności wykonywanej osobiście, jeśli wobec danego kraju stosuje się proporcjonalne odliczenie. Obowiązuje wtedy limit 1360 zł.
