Większość ulg w PIT działa tylko wtedy, gdy pieniądze faktycznie wydasz albo wpłacisz w danym roku. To, co zrobisz do 31 grudnia 2026 roku, zobaczysz w zeznaniu składanym wiosną. To, co przesuniesz na 2 stycznia, poczeka na rozliczenie aż do 2028 roku.
Poniżej zebraliśmy pięć sposobów, które jeszcze w tym roku realnie obniżają podatek. Każdy policzyliśmy na przykładzie, bo przy stawce 12% wiele ulg daje mniej, niż się wydaje. Przy dochodach powyżej progu 120 tys. zł te same ruchy są warte niemal trzy razy więcej.
IKZE: najprostsza ulga, która działa od razu
IKZE, czyli indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego, to konto oszczędnościowe na emeryturę, z którego wpłaty odliczasz od dochodu w zeznaniu. W 2026 roku możesz wpłacić maksymalnie 11 304 zł, a jeśli prowadzisz działalność gospodarczą, 16 956 zł. Odliczenie obniża podatek o tyle, ile wynosi Twoja najwyższa stawka.
| Kto | Wpłata | Stawka podatku | Niższy podatek |
|---|---|---|---|
| Pracownik z dochodem 60 tys. zł | 11 304 zł | 12% | 1356 zł |
| Pracownik z dochodem 130 tys. zł | 11 304 zł | 32% i 12% | 3356 zł |
| Przedsiębiorca na podatku liniowym | 16 956 zł | 19% | 3222 zł |
W drugim wierszu odliczenie najpierw „zjada” 10 tys. zł dochodu opodatkowanego stawką 32%, a resztę ze stawką 12%. Stąd kwota prawie trzy razy wyższa niż w pierwszym wierszu, przy tej samej wpłacie.
IKZE prowadzą banki, towarzystwa funduszy inwestycyjnych, domy maklerskie i zakłady ubezpieczeń, wszystkie pod nadzorem Komisji Nadzoru Finansowego. Przy wypłacie po 65. roku życia zapłacisz 10% zryczałtowanego podatku od całej kwoty. Wcześniejsza wypłata oznacza doliczenie wszystkiego do dochodu i opodatkowanie według skali, więc to pieniądze na długo. Ważne przy terminie: liczy się dzień, w którym pieniądze wpłyną na IKZE, a nie dzień zlecenia przelewu. Wiele instytucji przyjmuje wpłaty na ten rok tylko do określonego dnia przed końcem grudnia, a 24 grudnia jest w tym roku dniem wolnym. Najbezpieczniej zrobić przelew do połowy grudnia.
Na IKE (indywidualne konto emerytalne) można w 2026 roku wpłacić do 28 260 zł, ale ono nie obniża podatku dziś. Zwalnia z podatku od zysków kapitałowych przy wypłacie na emeryturze.
Darowizny: do 6% dochodu
Darowizny na cele pożytku publicznego, na przykład dla fundacji czy stowarzyszenia, odliczysz od dochodu, łącznie do 6% dochodu. Warunek: przelew na rachunek obdarowanego (darowizn gotówką do ręki nie odliczysz) i dane obdarowanego w zeznaniu. Do tego samego limitu wlicza się darowizny na cele kultu religijnego oraz honorowe krwiodawstwo.
Przy dochodzie 90 tys. zł limit wynosi 5400 zł. Darowizna 1000 zł obniży podatek o 120 zł przy stawce 12%. To nie jest sposób na zarobek, tylko na to, żeby część pieniędzy, które i tak chcesz komuś dać, wróciła w zeznaniu. Darowizny przelane 31 grudnia liczą się do 2026 roku, jeśli tego dnia obciążą Twój rachunek.
Ulga termomodernizacyjna: zapłać fakturę przed końcem roku
Właściciel lub współwłaściciel domu jednorodzinnego może odliczyć od dochodu wydatki na termomodernizację: ocieplenie, wymianę okien, pompę ciepła, fotowoltaikę i inne prace z rozporządzenia, łącznie do 53 tys. zł na podatnika. Wydatek odliczasz w roku, w którym go zapłaciłeś. Jeśli wykonawca skończy pracę w grudniu, a faktura zostanie opłacona w styczniu, odliczenie przejdzie na rozliczenie za 2027 rok.
Państwo Nowakowie (właścicielem domu jest pan Nowak) zamontowali pompę ciepła za 38 000 zł i dostali 15 000 zł dotacji. Odliczyć mogą tylko część niesfinansowaną dotacją, czyli 23 000 zł. Przy stawce 12% podatek spadnie o 2760 zł, przy dochodzie w całości powyżej progu 32% nawet o 7360 zł. Jeśli dochód jest za niski, żeby odliczyć wszystko w jednym roku, resztę można odliczać przez kolejne 6 lat.
Na całe przedsięwzięcie masz 3 lata, licząc od końca roku, w którym poniosłeś pierwszy wydatek. Jeśli go nie zakończysz, odliczenie trzeba będzie zwrócić. Szczegóły opisujemy w tekście o uldze termomodernizacyjnej.
Wydatki w firmie: kiedy zakup naprawdę się opłaca
Przedsiębiorcy na skali i podatku liniowym mogą obniżyć dochód za 2026 rok, ponosząc potrzebne wydatki jeszcze w grudniu. Zakup obniża nie tylko podatek, ale też składkę zdrowotną, bo ta liczona jest od dochodu. Na ryczałcie kosztów się nie odlicza, więc grudniowe zakupy nic nie dają.
| Forma opodatkowania | Laptop za 6000 zł netto: podatek i składka zdrowotna niższe o | Realny koszt |
|---|---|---|
| Podatek liniowy (19% + 4,9%) | 1434 zł | 4566 zł |
| Skala, stawka 12% (12% + 9%) | 1260 zł | 4740 zł |
| Skala, stawka 32% (32% + 9%) | 2460 zł | 3540 zł |
Wyliczenie jest uproszczone (pomija odliczenie samej składki zdrowotnej na liniowym) i zakłada, że przedsiębiorca jest czynnym podatnikiem VAT i odzyska VAT naliczony. Najważniejszy wniosek: nawet w najkorzystniejszym wariancie zakup kosztuje Cię ponad połowę ceny. Kupuj to, czego firma i tak potrzebuje, a nie po to, żeby „wydać na koszty”.
Sprzęt o wartości do 10 tys. zł netto możesz zaliczyć do kosztów jednorazowo. Droższe środki trwałe co do zasady się amortyzuje, chyba że przysługuje Ci jednorazowa amortyzacja dla małych podatników. Przy porównywaniu form opodatkowania na 2027 rok przyda się nasz poradnik skala, liniowy czy ryczałt.
Inwestycje: sprzedaż ze stratą
Zyski i straty ze sprzedaży akcji, obligacji czy jednostek funduszy rozlicza się w zeznaniu PIT-38. Stawka wynosi 19% od dochodu, a dochody i straty z całego roku się sumują. Jeśli w 2026 roku zrealizowałeś zysk, a w portfelu masz inne papiery na minusie, ich sprzedaż przed końcem roku obniży podstawę opodatkowania.
Pani Joanna sprzedała w 2026 roku akcje z zyskiem 18 000 zł. Ma też akcje innej spółki, na których jest 6000 zł straty. Jeśli ich nie sprzeda, zapłaci 19% od 18 000 zł, czyli 3420 zł. Jeśli sprzeda je w grudniu, podatek spadnie do 2280 zł, a więc o 1140 zł.
Strata nie przepada, jeśli jej nie wykorzystasz w tym roku. Można ją rozliczać przez kolejnych 5 lat: co do zasady najwyżej 50% jej wartości w jednym roku albo jednorazowo do 5 mln zł. Strata przeniesiona na kolejne lata pomoże jednak tylko wtedy, gdy w tych latach osiągniesz zyski z tego samego źródła. Grudniowa sprzedaż pozwala ją od razu zestawić z zyskiem, który już masz. Zostaw zapas: transakcje giełdowe rozliczają się z dwudniowym opóźnieniem, a pod koniec grudnia giełda ma przerwy świąteczne. Decyzja o sprzedaży powinna wynikać przede wszystkim z oceny inwestycji, a nie z samego podatku.
Czego nie robić
- Nie przesuwaj sztucznie dat faktur. Fakturę wystawia się w terminach z ustawy o VAT, a w 2027 roku najmniejsze firmy będą to robić już w KSeF.
- Nie wpłacaj na IKZE więcej niż limit. Nadwyżkę instytucja zwróci, a odliczysz tylko kwotę mieszczącą się w limicie.
- Nie odliczaj darowizn bez dowodu przelewu. Urząd może poprosić o dokument nawet kilka lat później.
Jak te wszystkie ulgi wpisać do zeznania i co zmienia się w rozliczeniu za 2026 rok, opisujemy w tekście rozliczenie PIT za 2026 rok. Terminy grudniowych płatności znajdziesz w kalendarzu na listopad i grudzień. Małżonkowie powinni przeliczyć, czy ulgi lepiej odliczy jedno z nich, i czy opłaca się wspólne rozliczenie.
Przy większych kwotach, na przykład przy sprzedaży portfela akcji z kilku rachunków maklerskich, w tym zagranicznych, albo przy zakupach dla firmy za kilkadziesiąt tysięcy złotych, warto przed końcem roku porozmawiać z księgowym lub doradcą podatkowym.
Najczęstsze pytania
Do kiedy muszę wpłacić pieniądze na IKZE, żeby odliczyć je za 2026 rok?
Pieniądze muszą znaleźć się na IKZE do 31 grudnia 2026 roku. Sprawdź jednak termin w swojej instytucji, bo wiele z nich przyjmuje ostatnie wpłaty na dany rok kilka dni wcześniej.
Ile zaoszczędzę na IKZE przy pensji minimalnej?
Przy stawce 12% każde 1000 zł wpłaty obniża podatek o 120 zł. Odliczenie nie może jednak dać więcej, niż wynosi Twój podatek, więc przy niskich dochodach korzyść jest ograniczona.
Czy mogę odliczyć termomodernizację, jeśli zapłacę w styczniu?
Tak, ale w rozliczeniu za 2027 rok. Liczy się data zapłaty, nie data wykonania prac.
Czy grudniowe zakupy opłacają się na ryczałcie?
Pod kątem podatku nie. Ryczałt płaci się od przychodu, bez odliczania kosztów, więc zakup nie zmienia ani podatku, ani składki zdrowotnej.
