Składka zdrowotna to dla wielu właścicieli jednoosobowych firm największa pozycja na miesięcznym przelewie do ZUS, czasem wyższa niż sam podatek. Od 2022 roku nie jest już kwotą stałą: zależy od formy opodatkowania i od tego, ile firma zarabia. W 2026 roku do tego doszła podwyżka minimalnej składki, bo przestała obowiązywać jednoroczna obniżka z 2025 roku.
Zebraliśmy aktualne kwoty na 2026 rok dla skali podatkowej, podatku liniowego i ryczałtu, wyjaśniamy, co można odliczyć, i pokazujemy na przykładach, jak działa roczne rozliczenie składki, które czeka przedsiębiorców w maju 2027 roku.
Kwoty na 2026 rok w jednej tabeli
| Forma opodatkowania | Ile płacisz | Minimum lub kwota stała | Odliczenie |
|---|---|---|---|
| Skala podatkowa (12% i 32%) | 9% dochodu | 432,54 zł miesięcznie | brak |
| Podatek liniowy (19%) | 4,9% dochodu | 432,54 zł miesięcznie | od dochodu lub w kosztach, do 14 100 zł rocznie |
| Ryczałt, przychód do 60 tys. zł | kwota stała | 498,35 zł miesięcznie | 50% zapłaconych składek od przychodu |
| Ryczałt, przychód od 60 do 300 tys. zł | kwota stała | 830,58 zł miesięcznie | 50% zapłaconych składek od przychodu |
| Ryczałt, przychód powyżej 300 tys. zł | kwota stała | 1 495,04 zł miesięcznie | 50% zapłaconych składek od przychodu |
| Karta podatkowa | kwota stała | 432,54 zł miesięcznie | brak |
Kwoty ryczałtowe wynikają z przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale 2025 roku, które wyniosło 9 228,64 zł. Składka to 9% od 60%, 100% albo 180% tej kwoty. Obowiązują od stycznia do grudnia 2026 roku.
Minimalna składka na skali i liniowym to 9% płacy minimalnej (4 806 zł w 2026 roku). Na tych formach obowiązuje tzw. rok składkowy, liczony od lutego do stycznia. Dlatego za styczeń 2026 roku minimum wynosiło jeszcze 314,96 zł (9% z 75% płacy minimalnej z 2025 roku), a 432,54 zł obowiązuje od lutego 2026 do stycznia 2027 roku.
Sejm uchwalił w 2025 roku ustawę, która od 2026 roku miała obniżyć składkę zdrowotną przedsiębiorców, ale prezydent ją zawetował. W efekcie w 2026 roku obowiązują dotychczasowe zasady, a minimalna składka na skali i liniowym wzrosła o 117,58 zł miesięcznie w porównaniu z 2025 rokiem.
Skala i liniowy: składka od dochodu
Na skali i liniowym składkę liczysz co miesiąc od dochodu z poprzedniego miesiąca. Dochód to przychód minus koszty firmowe, pomniejszony o zapłacone składki na ubezpieczenia społeczne, jeśli nie wrzuciłeś ich do kosztów. Jeśli w danym miesiącu wyszła strata albo dochód był niski, płacisz minimum.
| Miesięczny dochód (podstawa) | Skala: 9% | Liniowy: 4,9% |
|---|---|---|
| 5 000 zł | 450,00 zł | 432,54 zł (minimum) |
| 7 000 zł | 630,00 zł | 432,54 zł (minimum) |
| 12 000 zł | 1 080,00 zł | 588,00 zł |
| 25 000 zł | 2 250,00 zł | 1 225,00 zł |
Na liniowym zapłaconą składkę możesz odliczyć od dochodu albo zaliczyć do kosztów, ale łącznie najwyżej 14 100 zł za 2026 rok. Przy dochodzie 30 000 zł miesięcznie roczna składka to 17 640 zł, więc 3 540 zł ponad limit nie obniży już podatku. Na skali składki nie odliczysz w ogóle.
Ryczałt: składka od progu przychodów
Na ryczałcie składka nie zależy od dochodu, tylko od przychodu narastająco od początku roku. Przychód możesz pomniejszyć o zapłacone składki społeczne, jeśli nie odliczyłeś ich wcześniej. Kiedy przekroczysz próg 60 tys. zł albo 300 tys. zł, od tego miesiąca płacisz wyższą kwotę.
Połowę zapłaconych w roku składek zdrowotnych odejmujesz od przychodu przed naliczeniem ryczałtu. Przy składce 830,58 zł miesięcznie i stawce ryczałtu 12% obniża to podatek o około 598 zł rocznie (połowa z 9 966,96 zł to 4 983,48 zł, a 12% z tej kwoty to 598 zł).
Jak zestawić te kwoty z podatkiem i wybrać najkorzystniejszą formę na kolejny rok, liczymy w tekście skala, liniowy czy ryczałt.
Roczne rozliczenie składki: do 20 maja
Miesięczne składki to zaliczki. Po zakończeniu roku trzeba je rozliczyć: policzyć należną składkę od rocznego dochodu (skala, liniowy) albo od rocznego przychodu (ryczałt) i porównać z tym, co zapłaciłeś. Rozliczenie wykazujesz w dokumentach rozliczeniowych za kwiecień, które składasz do 20 maja. Za 2026 rok będzie to więc 20 maja 2027 roku. Termin warto mieć w kalendarzu podatkowym.
Jeśli wyjdzie niedopłata, płacisz ją razem ze składką za kwiecień. Jeśli nadpłata, a nie masz zaległości, ZUS przygotowuje na Twoim profilu w eZUS wniosek o zwrot (RZS-R). Trzeba go sprawdzić, wpisać numer konta, podpisać i wysłać do 1 czerwca. W 2026 roku ZUS miał zwrócić pieniądze do 1 sierpnia. Bez wniosku nadpłata zostaje na koncie w ZUS.
Pan Tomasz, grafik na skali, przez pierwsze pół roku miał 12 000 zł dochodu miesięcznie i płacił po 1 080 zł składki. W drugim półroczu kupił drogi sprzęt i co miesiąc wykazywał 4 000 zł straty, więc płacił minimum 432,54 zł. Razem wpłacił 9 075,24 zł. Roczny dochód to 72 000 zł minus 24 000 zł, czyli 48 000 zł. Składka roczna: 9% z 48 000 zł to 4 320 zł, ale nie mniej niż suma minimów, czyli 12 razy 432,54 zł, co daje 5 190,48 zł. Nadpłata: 3 884,76 zł do odzyskania. (Dla uproszczenia przyjęliśmy minimum 432,54 zł także za styczeń.)
Na ryczałcie rozliczenie działa w drugą stronę dużo częściej. Roczną składkę liczy się jako 12 razy kwota z progu, w który wpada roczny przychód. Pani Kasia, korepetytorka na ryczałcie, przekroczyła 60 tys. zł przychodu dopiero w listopadzie. Przez 10 miesięcy płaciła 498,35 zł, a w listopadzie i grudniu 830,58 zł, razem 6 644,66 zł. Ponieważ roczny przychód przekroczył próg, należna składka to 12 razy 830,58 zł, czyli 9 966,96 zł. W maju 2027 roku dopłaci 3 322,30 zł.
Kto jeszcze płaci i czego nie zrobisz
- Składkę płacą także przedsiębiorcy na preferencyjnym ZUS lub małym ZUS plus. Ulgi dotyczą tylko składek społecznych, nie zdrowotnej.
- Jeśli masz jednocześnie etat i firmę, składkę zdrowotną płacisz z obu tytułów. Etat nie zwalnia z niej w działalności.
- Przy zawieszonej działalności składki nie płacisz za okres zawieszenia.
- Termin płatności to 20. dzień następnego miesiąca, razem ze składkami społecznymi w jednym przelewie na rachunek składkowy w ZUS.
Jak to wpływa na opłacalność przejścia z etatu na własną firmę, liczymy w porównaniu umowy o pracę, zlecenia, dzieła i B2B. Prognozę składek społecznych na kolejny rok znajdziesz w tekście o składkach ZUS przedsiębiorcy w 2027 roku.
Najczęstsze pytania
Czy mogę odliczyć składkę zdrowotną na skali podatkowej?
Nie. Od 2022 roku na skali składki zdrowotnej nie odlicza się ani od podatku, ani od dochodu. Odliczenie mają tylko liniowcy (do 14 100 zł w 2026 roku), ryczałtowcy (50% od przychodu) i podatnicy na IP Box.
Ile wynosi najniższa składka zdrowotna w 2026 roku?
Na skali, liniowym i karcie podatkowej 432,54 zł miesięcznie (na skali i liniowym od lutego, w styczniu było to 314,96 zł). Na ryczałcie najniższa kwota to 498,35 zł przy przychodach do 60 tys. zł.
Kto nie składa rocznego rozliczenia składki?
Rozliczenia nie składają osoby na karcie podatkowej ani przedsiębiorcy, którzy mieli zawieszoną działalność przez cały rok. Obowiązek mają ci na skali, liniowym i ryczałcie, także jeśli zawiesili lub zamknęli firmę w trakcie roku.
Co jeśli nie złożę wniosku o zwrot nadpłaty do 1 czerwca?
Pieniądze nie przepadają, ale zostają na Twoim koncie w ZUS i mogą zostać zaliczone na przyszłe składki. O zwrot możesz wystąpić także później.
Przy kilku źródłach przychodu, zmianie formy opodatkowania w trakcie lat albo dochodach z IP Box roczne rozliczenie bywa skomplikowane i warto, żeby sprawdził je księgowy.
