Zaliczka na podatek dochodowy to część podatku płacona w trakcie roku - co miesiąc albo co kwartał - zanim rozliczysz się w zeznaniu rocznym. Za pracownika zaliczki wpłaca pracodawca, przedsiębiorca i osoba wynajmująca mieszkanie wpłacają je same. W zeznaniu PIT porównujesz sumę zaliczek z podatkiem należnym za cały rok: nadwyżka wraca jako zwrot, niedobór trzeba dopłacić.
Z tego artykułu dowiesz się:
- czym jest zaliczka na PIT i czym różni się od podatku rocznego,
- jak pracodawca liczy zaliczkę z pensji i jaką rolę ma PIT-2,
- jak zaliczki płaci przedsiębiorca: miesięcznie, kwartalnie lub w formie uproszczonej,
- do kiedy trzeba wpłacić zaliczkę i gdzie,
- co się dzieje, gdy zaliczki były za wysokie albo za niskie.
Zaliczka na podatek dochodowy - definicja
Zaliczka to przedpłata podatku dochodowego za bieżący rok. Podatek należny poznajemy dopiero po zakończeniu roku, gdy wiadomo, ile wyniósł cały dochód i jakie ulgi przysługują. Żeby państwo nie czekało na wszystkie pieniądze do wiosny, ustawa o PIT nakazuje płacić podatek w częściach, na bieżąco, od dochodu z każdego miesiąca lub kwartału.
Zaliczka nie jest więc osobnym podatkiem. To ta sama należność, tylko rozłożona na raty. Po zakończeniu roku w zeznaniu rocznym (PIT-37, PIT-36, PIT-36L, PIT-28) wyliczasz podatek za cały rok i odejmujesz od niego zapłacone zaliczki.
Kto płaci zaliczki na PIT
| Źródło dochodu | Kto wpłaca zaliczkę | Jak często |
|---|---|---|
| Umowa o pracę | pracodawca (płatnik), z Twojego wynagrodzenia | co miesiąc |
| Umowa zlecenie, umowa o dzieło | zleceniodawca (płatnik) | od każdej wypłaty |
| Emerytura, renta z ZUS | ZUS (płatnik) | co miesiąc |
| Działalność gospodarcza (skala, liniowy, ryczałt) | przedsiębiorca sam | co miesiąc lub co kwartał |
| Najem prywatny (ryczałt) | wynajmujący sam | co miesiąc lub co kwartał |
Płatnik to podmiot, który oblicza zaliczkę, pobiera ją z Twojej wypłaty i przekazuje do urzędu skarbowego. Dla Ciebie oznacza to, że na konto trafia już kwota „na rękę", a o wpłatę nie musisz się martwić.
Jak pracodawca liczy zaliczkę z pensji
Przy umowie o pracę zaliczkę liczy się w kilku krokach:
- Od wynagrodzenia brutto odejmuje się składki na ubezpieczenia społeczne pracownika (emerytalną, rentową, chorobową).
- Odejmuje się koszty uzyskania przychodu: 250 zł miesięcznie, gdy pracujesz w miejscowości zamieszkania, albo 300 zł przy dojazdach z innej miejscowości.
- Wynik zaokrągla się do pełnych złotych - to podstawa opodatkowania.
- Podstawę mnoży się przez 12% (a po przekroczeniu 120 000 zł dochodu w roku - przez 32%).
- Jeśli złożyłeś PIT-2, od wyniku odejmuje się 300 zł, czyli 1/12 kwoty zmniejszającej podatek (3600 zł rocznie).
- Wynik zaokrągla się do pełnych złotych.
Od 2022 r. składki zdrowotnej nie odejmuje się od zaliczki - płaci się ją osobno i nie zmniejsza podatku.
Przykład dla 6000 zł brutto
| Krok | Kwota |
|---|---|
| Wynagrodzenie brutto | 6000,00 zł |
| Składki społeczne pracownika (13,71%) | 822,60 zł |
| Koszty uzyskania przychodu | 250,00 zł |
| Podstawa po zaokrągleniu | 4927 zł |
| 12% podstawy | 591,24 zł |
| Minus 300 zł (PIT-2) | 291,24 zł |
| Zaliczka po zaokrągleniu | 291 zł |
Bez PIT-2 zaliczka wyniosłaby 591 zł miesięcznie, ale nadwyżkę odzyskasz w rozliczeniu rocznym. Pełne wyliczenie pensji znajdziesz w symulacji 6000 zł brutto - ile to netto.
PIT-2 i inne wnioski pracownika
Oświadczenie PIT-2 upoważnia płatnika do zmniejszania zaliczki o część kwoty zmniejszającej podatek. Można je złożyć maksymalnie u trzech płatników: u jednego zaliczka maleje o 300 zł (1/12), przy dwóch o 150 zł (1/24), przy trzech o 100 zł (1/36). Szerzej o tym, skąd się biorą 30 000 zł i 3600 zł, piszemy w haśle o kwocie wolnej od podatku.
Pracownik może też złożyć wniosek o niepobieranie zaliczek, jeśli przewiduje, że jego dochody w roku nie przekroczą 30 000 zł. Płatnik nie pobiera wtedy podatku, a cała kwota trafia na konto. Jeśli dochód okaże się wyższy, podatek dopłacisz w zeznaniu rocznym.
Osoby do 26. roku życia korzystające z ulgi dla młodych nie płacą zaliczek od przychodów objętych zwolnieniem (do 85 528 zł rocznie). Po przekroczeniu limitu płatnik zaczyna pobierać zaliczki.
Zaliczki w działalności gospodarczej
Przedsiębiorca sam liczy i wpłaca zaliczki - zwykle robi to za niego księgowa lub program księgowy, ale odpowiedzialność za terminową wpłatę zostaje po jego stronie.
Skala i podatek liniowy
Na skali i liniowym zaliczkę liczy się narastająco od początku roku: bierzesz dochód od stycznia do bieżącego miesiąca, wyliczasz od niego podatek, a potem odejmujesz zaliczki już zapłacone w poprzednich miesiącach. Dzięki temu zaliczki „same się korygują", gdy jeden miesiąc jest lepszy, a inny gorszy.
Ryczałt
Na ryczałcie zaliczką jest stawka ryczałtu pomnożona przez przychód z danego okresu, po odliczeniu składek społecznych i połowy zapłaconej składki zdrowotnej. Kosztów nie odliczasz.
Zaliczki miesięczne, kwartalne i uproszczone
| Sposób | Dla kogo | Na czym polega |
|---|---|---|
| Miesięczne | wszyscy (zasada ogólna) | zaliczka od dochodu (przychodu) z każdego miesiąca |
| Kwartalne | skala/liniowy: mali podatnicy i firmy w pierwszym roku działalności; ryczałt: przy przychodach do limitu z ustawy | zaliczka od dochodu (przychodu) z każdego kwartału |
| Uproszczone | skala i liniowy, przy dochodzie w zeznaniu sprzed dwóch lat | stała kwota co miesiąc: 1/12 podatku z zeznania sprzed dwóch lat, bez względu na bieżące wyniki |
Uproszczone zaliczki dają przewidywalność, ale mają wadę: jeśli bieżący rok jest dużo słabszy, przez cały rok płacisz za dużo i odzyskujesz nadpłatę dopiero po złożeniu zeznania.
Do kiedy trzeba wpłacić zaliczkę
Zaliczki na PIT wpłaca się do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu (lub kwartale), za który są należne. Gdy 20. dzień wypada w sobotę, niedzielę lub święto, termin przesuwa się na najbliższy dzień roboczy. Pracodawca też ma czas do 20. dnia następnego miesiąca na przekazanie zaliczek pobranych od pracowników.
Przedsiębiorca nie musi wpłacać zaliczki za grudzień (lub za IV kwartał), jeśli do 20 stycznia złoży zeznanie roczne i zapłaci podatek wynikający z zeznania. W przeciwnym razie zaliczkę za grudzień płaci do 20 stycznia.
Zaliczki wpłaca się na indywidualny mikrorachunek podatkowy. Jego numer wygenerujesz na podatki.gov.pl na podstawie PESEL lub NIP - ten sam rachunek służy do PIT, CIT i VAT.
Wszystkie najbliższe terminy zebraliśmy w kalendarzu podatkowym na listopad i grudzień 2026.
Zaliczki a rozliczenie roczne
W zeznaniu rocznym zaliczki odejmujesz od podatku należnego za cały rok:
- gdy zaliczki były wyższe niż podatek - powstaje nadpłata, którą urząd zwraca (przy zeznaniu złożonym elektronicznie zwykle szybciej niż przy papierowym),
- gdy zaliczki były niższe - różnicę dopłacasz do 30 kwietnia,
- gdy były równe - nic nie dopłacasz i nic nie wraca.
Najczęstsza przyczyna zwrotu to ulgi, których płatnik nie uwzględnia w zaliczkach, np. ulga na dziecko, IKZE albo darowizny. Pracodawca odlicza tylko kwotę zmniejszającą (przez PIT-2) i koszty uzyskania przychodu. Sumę zaliczek pobranych przez pracodawcę znajdziesz w informacji PIT-11 - co w niej sprawdzić, opisujemy w tekście o PIT-11 od pracodawcy.
Co grozi za spóźnioną lub niezapłaconą zaliczkę
Od zaliczki wpłaconej po terminie nalicza się odsetki za zwłokę. Po zakończeniu roku urząd nie może już ściągać zaliczek jako zaliczek - zaległość rozlicza się w podatku rocznym, ale odsetki od spóźnionych zaliczek nadal są należne. Uporczywe niepłacenie zaliczek może też być wykroczeniem lub przestępstwem skarbowym.
Jeśli zorientujesz się, że zaliczka nie została zapłacona lub była za niska, najlepiej jak najszybciej dopłacić ją z odsetkami. Przy błędzie w złożonej deklaracji (np. zeznaniu rocznym) można złożyć korektę - zasady opisujemy w poradniku o korekcie PIT.
Zaliczka a inne pojęcia - krótko
- Zaliczka a podatek należny - zaliczka to rata w trakcie roku, podatek należny to kwota za cały rok wyliczona w zeznaniu.
- Zaliczka a zryczałtowany podatek - zryczałtowany podatek (np. od drobnych umów zlecenia do 200 zł zawartych z kimś, kto nie jest Twoim pracodawcą) jest pobierany „na gotowo" i nie rozlicza się go w zeznaniu jak zaliczki.
- Zaliczka a składka zdrowotna - to dwie różne należności. Składka zdrowotna trafia do NFZ i od 2022 r. nie zmniejsza zaliczki na PIT (z wyjątkiem częściowego odliczenia na liniowym i ryczałcie).
Podsumowanie
Zaliczka na podatek dochodowy to rata podatku płacona w ciągu roku - za pracownika przez pracodawcę, za przedsiębiorcę przez niego samego. Liczy się ją od dochodu z miesiąca (lub kwartału), a wpłaca do 20. dnia następnego miesiąca. Ostateczny rachunek następuje w zeznaniu rocznym: zaliczki odejmuje się od podatku za cały rok, więc ulgi rozliczone w PIT zwykle oznaczają zwrot.
Artykuł ma charakter informacji ogólnej i nie stanowi indywidualnej porady podatkowej.
FAQ - zaliczka na podatek dochodowy
Czym różni się zaliczka na PIT od podatku?
Zaliczka to część podatku płacona w trakcie roku. Podatek należny wylicza się w zeznaniu rocznym, a zapłacone zaliczki odejmuje się od niego.
Do kiedy trzeba zapłacić zaliczkę na PIT?
Do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu lub kwartale, za który zaliczka jest należna. Jeśli to dzień wolny, termin przesuwa się na najbliższy dzień roboczy.
Ile wynosi zaliczka na podatek od pensji?
12% podstawy (wynagrodzenie brutto minus składki społeczne i koszty uzyskania przychodu) minus 300 zł, jeśli złożyłeś PIT-2. Przy 6000 zł brutto to 291 zł miesięcznie.
Czy przedsiębiorca może płacić zaliczki co kwartał?
Tak, jeśli spełnia warunki: na skali i liniowym - mały podatnik albo firma w pierwszym roku działalności, na ryczałcie - przychody do limitu określonego w ustawie. Wybór zgłasza się w terminie wynikającym z przepisów.
Co jeśli zaliczki były za wysokie?
Nadpłata wróci po złożeniu zeznania rocznego. Urząd skarbowy zwraca ją na rachunek wskazany w zeznaniu.
Źródła
- Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 31, art. 31a, art. 32, art. 38, art. 44).
- Ustawa z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym (art. 21 - zaliczki na ryczałcie).
- Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (odsetki za zwłokę, terminy).
- podatki.gov.pl - generator mikrorachunku podatkowego (dostęp 18.11.2026).





